Waterbuffering en biodiversiteit: het groendak als klimaatoplossing
Bedrijventerreinen en dorpskernen hebben één ding gemeen: ze zijn bijna helemaal verhard. Regen die daar valt, kan nergens de grond in en gaat direct het riool in. Bij een gewone bui gaat dat goed. Bij een hoosbui van het type dat de laatste jaren vaker voorkomt, komt het stelsel tegelijk overal vol te staan.
Het platte dak is in die situatie het grootste onbenutte oppervlak dat er is. Een groendak verandert dat dak van een afvoerplaat in een buffer, en levert er als bijvangst leefgebied en een langere levensduur van de dakbedekking bij op.
Hoeveel water houdt een groendak vast?
Dat hangt vrijwel volledig af van de opbouw, en dan vooral van de dikte van het substraat en de aanwezigheid van een drainage- of bufferlaag. Een licht extensief sedumdak met een dun substraatpakket houdt een beperkte hoeveelheid vast; een dikker pakket met een waterbergende laag eronder houdt een veelvoud daarvan vast.
Belangrijker dan het maximum is wat er tijdens de bui gebeurt. Een groendak werkt op twee manieren. Het bergt water in het substraat, en het vertraagt de afvoer van het water dat het niet bergt. Die vertraging is voor het rioolstelsel vaak waardevoller dan de berging zelf: de piek wordt afgevlakt en uitgesmeerd over meer tijd, zodat het stelsel niet op één moment alles tegelijk te verwerken krijgt.
Na de bui verdampt het geborgen water via de beplanting, waarmee het dak zichzelf weer leegmaakt voor de volgende. Dat verdampen heeft nog een tweede effect: het houdt het dakoppervlak op warme dagen merkbaar koeler dan een donkere dakbedekking, wat de opwarming van het gebied en van de ruimte eronder beperkt.
Van sedumdak naar blauw-groen dak
| Type | Opbouw | Waterrol | Gewicht |
|---|---|---|---|
| Extensief sedumdak | Dun substraat met vetplanten | Bergt beperkt, vertraagt de afvoer | Licht |
| Extensief kruidenrijk dak | Dikker substraat, kruiden en grassen | Bergt meer, hogere verdamping | Middelzwaar |
| Intensief groendak of daktuin | Dik substraat, beplanting tot struiken | Bergt veel, ook bruikbaar als verblijfsruimte | Zwaar |
| Blauw-groen dak | Waterbergende laag onder de begroeiing | Bergt gericht en laat gedoseerd los | Zwaar, afhankelijk van de bergingslaag |
Het blauw-groene dak is de meest uitgesproken klimaatvariant. Onder de begroeiing ligt een laag waarin water bewust wordt vastgehouden, met een afvoer die het gedoseerd laat weglopen. Sommige systemen sturen dat actief aan op basis van de weersverwachting, zodat de berging leeg is voordat de bui komt. Dat is een aanzienlijk zwaardere constructie dan een sedumdak, en dus ook een andere vraag aan het gebouw.
Draagkracht is de eerste vraag, niet de laatste
Elke laag die u toevoegt, weegt. Dat geldt droog, en het geldt in versterkte mate wanneer het pakket verzadigd is na een bui, want dan zit het volle waterreservoir er bovenop. Bij een blauw-groen dak is dat verzadigde gewicht per definitie hoger dan bij een sedumdak.
Of uw dakconstructie dat aankan, is een vraag voor een constructeur. Wij voeren die berekening niet zelf uit; wij zorgen ervoor dat de waterdichte laag eronder klopt en dat de opbouw daarop aansluit. Laat de draagkracht dus vaststellen voordat er een systeem wordt gekozen, en niet andersom. Meer daarover in kan mijn dakconstructie een groendak dragen?
Biodiversiteit: het plantenmengsel bepaalt het verschil
Een sedumdak is groen, maar ecologisch tamelijk eenvormig. Wilt u dat het dak ook iets doet voor insecten en vogels, dan zit de winst in variatie: een mengsel van sedum met inheemse kruiden en grassen, een substraat dat niet overal even dik is, en een paar elementen die beschutting geven zoals plaatselijk grind of dood hout.
Zo’n dak bloeit over een langere periode van het jaar, biedt daarmee langer voedsel, en houdt door het dikkere substraat ook meer water vast. Het vraagt wel wat meer beheer dan sedum: de eerste jaren wieden, en later periodiek maaien en afvoeren om te voorkomen dat een paar sterke soorten de rest verdringen.
Vergeet in alle gevallen het onderhoud van de waterhuishouding niet. Afvoeren, inspectieputten en de vegetatievrije randzones rond opstanden en doorvoeren moeten vrij blijven; raken die dicht, dan verandert de buffer in een plas. Zie ook groendaken van Ben Roos.
Veelgestelde vragen
Hoeveel water houdt een groendak vast?
Dat verschilt sterk per opbouw. Bepalend zijn de dikte van het substraat en of er een waterbergende laag onder ligt. Een dun sedumdak bergt beperkt maar vertraagt de afvoer al merkbaar; een dik pakket of een blauw-groen dak bergt een veelvoud daarvan.
Helpt een groendak tegen wateroverlast?
Op gebouwniveau vlakt het de piek af en vertraagt het de afvoer naar het riool. Op wijkniveau werkt het pas echt als meerdere daken en andere maatregelen samen worden ingezet. Als enige maatregel op één pand lost het de wateroverlast van een hele straat niet op.
Vergroot een groendak de biodiversiteit?
Ja, mits u kiest voor variatie. Een kruidenrijk mengsel met wisselende substraatdikte levert aanzienlijk meer op dan een uniform sedumtapijt, omdat het langer bloeit en meer soorten beschutting biedt.
Wat is een blauw-groen dak?
Een groendak met daaronder een laag die regenwater bewust vasthoudt en gedoseerd afvoert. Het combineert begroeiing met gerichte waterberging en is daarmee zwaarder dan een gewoon groendak, wat extra eisen stelt aan de constructie.
Overweegt u een groendak op uw pand?
Wij beoordelen de bestaande dakopbouw, verzorgen de waterdichte laag eronder en leggen het groendak aan, in afstemming met de constructeur die de draagkracht bepaalt. Bel 0172 617409 of lees meer over groendak aanleggen en verduurzaming van onroerend goed.